Gedrag van en steken door bijen, wespen en hommels

Veel wespen in augustus

In het voorjaar zie je zelden een wesp, maar in augustus des te meer. Dat komt door de wijze van voortplanting en die verschilt nogal van die van honingbijen. Ook hommels worden vaak voor bijen aangezien en dat is ook te begrijpen, want er zijn duidelijke overeenkomsten. Honingbijen, hommels en wespen behoren tot de sociale insecten, die staten vormen. Maar er zijn veel meer verschillen. Het belangrijkste verschil is dat honingbijen zomer en winter in een kolonie leven, maar dat bij de hommels en wespen alleen de koninginnen overwinteren. Een ander verschil is het verzamelen van voedsel: hommels en honingbijen zijn vegetarisch en bezoeken uitsluitend bloemen.

Wespen zijn carnivoren. Ze eten ook dode insecten en verder alles wat zoet is. Er zijn 2 wespensoorten die mensen lastig vallen, dat zijn de gewone wesp en de Duitse wesp. Zij komen ook graag af op de boterham met jam en de limonade die wij hen op het terras zo royaal aanbieden.

Waarom juist wespen in augustus

Als de koninginnen van de hommel en de wesp in het voorjaar uit hun winterrust komen, gaan ze op zoek naar een geschikte nestgelegenheid en zij moeten dan alles alleen opknappen: bouwmateriaal verzamelen en bewerken, eitjes leggen, voedsel voor de larven verzamelen en het broed verwarmen. Pas als de eerste werksters uitlopen, krijgen ze assistentie. Dan gaan de werksters voedsel en bouwmateriaal verzamelen en cellen bouwen en de koningin kan zich ten slotte beperken tot alleen eitjes leggen. Dan kan het volkje groeien en hoe meer werksters, hoe sneller de groei. In de nazomer wordt het hoogtepunt bereikt en dan is het volk in staat om nieuwe koninginnen te kweken. Die worden bevrucht en zoeken dan weer een plekje om te overwinteren. De rest van het volk gaat geleidelijk dood als de nachten kouder worden. Exit hommels en wespen, maar de nieuwe opgang zit al veilig verscholen. Een typisch voorbeeld van opgang, bloei, ondergang en wederopstanding. Hommel- en wespenvolken kunt u best ongemoeid laten, want ze sterven vanzelf uit en komen niet meer terug. Maar een wespennest in de tuin kan hinderlijk zijn.

Maar die steken!

Inderdaad, ze kunnen alle drie steken, maar als ze het doen is het steeds onze schuld. Als wij bedreigd worden, verdedigen wij ons ook. Honingbij en hommel steken alleen als wij hun woning verstoren of op ze gaan zitten. Want als ze op bloemen vliegen, hebben ze geen enkele belangstelling voor ons. Met wespen ligt het wat moeilijker. Die krijgen steeds meer behoefte aan zoetigheid naarmate de organisatie van het volk ineenstort. In augustus/september dus. Tot die tijd haalden ze die zoetigheid uit de bloemen en vruchten. Nu moeten ze die elders zoeken. En dan worden onze gebakjes en limonade erg verleidelijk. Wij lokken ze daarmee naar ons toe en als ze komen, gaan wij slaan.  Een wesp zal nooit spontaan een mens steken! Probeer daarom de zoetigheid wat af te dekken of lok de wespen naar een andere hoek van de tuin met een bierflesje met een beetje bier en wat honing, zodat het lekker gaat gisten. Succes verzekerd! Probeer te voorkomen dat wespen tussen kleding en huid terechtkomen. Als ze bekneld raken, is de kans groot dat ze steken. Zijn steken gevaarlijk? Wel pijnlijk, maar gevaarlijk slechts voor een enkeling. Alleen die zeldzame gevallen worden breed uitgemeten en dat veroorzaakt onze paniekreacties.

Insectensteek (Bijen, Wespen, Hommels)

Mocht u na een steek ademhalingsmoeilijkheden krijgen of een reactie krijgen op het hele huidoppervlak, ga dan direct naar de polikliniek van een ziekenhuis.

Vaak, als er wordt geroepen ”ik ben door een bij geprikt” is er geen sprake van een bij, maar van een wesp. Een bij heeft helemaal geen interesse voor de mens, behalve misschien als je op blote voeten in het gras loopt en er bloeit klaver – een bij of een hommel bezoeken de klaver en als je er op gaat staan, dan prikken ze.

We hebben 6 soorten wespen in Nederland, maar 2 soorten ervan plagen mensen dat zijn de Vespula Vulgaris  (gewone wesp) en de Vespula Germanica (Duitse wesp), ook wel de "limonadewesp" genoemd. Wespen gaan in augustus en september en soms tot in oktober op zoek naar zoetigheid en komen dan bij mensen op het terras, wat als héél vervelend kan worden ervaren.

Maar wespen hebben zeker nut, ze ruimen heel veel insecten op. Wespen zijn namelijk vleeseters, bijen en hommels zijn daarentegen vegetarisch en leven van nectar en stuifmeel.

Wat stel je vast bij een insectensteek?

  • Plaatselijke zwelling, roodheid, jeuk en soms wat pijn.

Bij een ernstige (allergische) reactie:

  • Ernstige zwelling, roodheid, jeuk, pijn en veel meer verspreid over het hele lichaam.
  • Soms: men voelt zich erg ziek met mogelijk shockverschijnselen.

Wat doe je bij een insectensteek?

  • Indien de angel nog in de huid steekt: gebruik dan een vingernagel of de botte kant van een mes om de angel weg te schrapen. Neem geen pincet, hiermee kan je het achtergebleven gifzakje samendrukken waardoor het resterende gif in de bloedsomloop terecht kan komen.
  • Koel de plaats van de insectensteek af met ijs om zwelling, jeuk en pijn te beperken. Een jeukwerende lotion of zalf kan ook helpen.
  • Ga naar een huisarts als de steekplaats erg dik wordt.
  • Ga direct naar een huisarts of ziekenhuis indien het slachtoffer in de mond of keel is gestoken. Laat eventueel op een ijsblokje zuigen om de zwelling tegen te gaan.

Hulp bij een ernstige (allergische) reactie:

  • Direct 112 (laten) bellen.
  • Breng het slachtoffer in een halfzittende houding.

In medische kringen wordt een onderscheid gemaakt naar de ernst van de allergische reactie volgens de schaal van Müller.

Graad I                  Symptomen van de huid zoals jeuk, ontstaan van galbulten,

   rode jeukende bultjes over het hele lichaam.

   Roodheid kan ook verspreid over het hele lichaam voorkomen.

Graad II                Graad I plus zwelling van bijvoorbeeld oogleden, lippen, tong,

   keel. 

   Misselijkheid, braken, licht gevoel in het hoofd.

Graad III               Graad I + II plus ademhalingsproblemen, ernstige kortademigheid.

Graad IV               Graad I + II + III met bewusteloosheid, verlaagde bloeddruk en

   shock.

Na een steek kan iemand direct heftig reageren (graad III en IV), maar ook kan een aanvankelijk normale reactie (graad I en II) later overgaan in een heftige reactie. Blijf dus opletten als u gestoken bent.

 

Contactgegevens

Secretaris:
K.J. Wassenaar
Oosterzoom 41
9321EH
Peize

Beheerder van onze eigen website Imkersvereniging Haren/Paterswolde e.o.: Karel Jan Wassenaar

ihpnbv@gmail.com
Bekijk de website

Activiteiten

Er zijn geen activiteiten.